Activeringsproject werkt toe naar een betaalde baan
Van zorgenkind naar fietskoerier
Het activeringsproject LWP Fietskoeriers begeleidt en ondersteunt mensen met psychosociale problemen met een grote
afstand tot de arbeidsmarkt. Hier krijgen deelnemers een intensieve praktijkgerichte training. Doel van het project is om
deelnemers te motiveren voor een baan op de arbeidsmarkt.
Door Ester van Andel fotografie Mike van Hees
‘Opletten, Miguel.Vandaag stel ik je op de proef’, zegt Martin Dijkhuizen (30), projectcoördinator bij leerwerkproject fietskoeriers. Miguel (21) zwijgt. Hij zoekt naar iets, zijn gedachten lijken af te dwalen. ‘Miguel?’, vraagt Dijkhuizen weer. ‘Weet je nou wat je moet doen?’ Een zucht. Hij krabbelt even in zijn nek en denkt na. ‘Ehh… eerst richting de Grote Kerk om iets op te halen, daarna in de straat erachter een pakje ophalen. En dan richting het Centraal station om het pakketje af te gooien’, antwoordt hij. Hij gooit zijn tas op zijn rug, klikt zijn fietshelm vast en scheurt weg.
Verantwoordelijkheid
Miguel werkt sinds maart voor Leerwerkproject Fietskoerier, dat onderdeel uitmaakt van leerwerkprojecten (LWP) in Den Haag. Het project draait sinds maart en ondersteunt mensen met psychische, verslavings- en /of psychosociale problemen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. LWP is een divisie van de Stichting Dr. Schroeder van der Kolk. Bedrijven (kortweg Schroeder) in Den Haag. Hier worden mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt begeleid. De Kringloopwinkels, Dienstenwinkels en Leerwerkprojecten vormen de belangrijke activiteiten. Martin Dijkhuizen, initiatiefnemer van LWP Fietskoeriers, werkte drie jaar als projectbegeleider op de fietswerkplaats bij LWP. Twee jaar terug kwam hij erachter dat het werk op de fietsenwerkplaats voor sommige cliënten te ‘makkelijk’was. ‘
Sommige’ cliënten verveelden zich of hadden te veel energie. Het gereedschap vloog soms door de werkplaats. Daarom ben ik op zoek gegaan naar een oplossing. ‘Zelf heeft Dijkhuizen acht jaar als fietskoerier gewerkt. Zo kwam hij op het idee op LWP Fietskoeriers te starten. Zelfstandigheid en verantwoordelijkheid van de cliënten staan hierbij centraal. Bovendien kunnen ze er hun energie kwijt. Het is de combinatie van fysiek bezig zijn en klantgericht werken’, aldus Dijkhuizen.
Trajectdoelen
Een plan werd opgezet. Mechteld van Helvoort (35), beleidsmedewerker bij Schroeder, schreef het plan samen met Dijkhuizen en benaderde fondsen voor materiaalsponsoring. Start Foundation – een fonds dat vernieuwende projecten op de arbeidsmarkt steunt, adviseert en subsidieert – gaf het project een kans. Andere financiers van de trajecten van de deelnemers zijn onder andere het UWV, de gemeente Den Haag en het Zorgkantoot Haaglanden.
In maart 2007, toen de financiering van zes fietsen, een aantal mobiele telefoons, kleding, fietshelmen, tassen, stratenboekjes en kantoorruimte rond was, ging het project van start. Een trajectbegeleider doet de intake en plaatsing van de cliënten. Het aanmelden van een deelnemer gebeurt via de GGZ, de maatschappelijke opvang, RIBW of de reclassering. Soms melden mensen zichzelf aan. Naast de intake en plaatsing stelt de trajectbegeleider de trajectdoelen op, want cliënten doen het niet voor niets. Het ultieme doel is een betaalde baan. Áfhankelijk van de competenties van de persoon zoeken we een plek binnen LWP. Daarbij is het belangrijk te weten wat iemand voor bagage met zich meedraagt. Een deelnemer die bijvoorbeeld last heeft van psychoses kun je moeilijk op de cateringsafdeling plaatsen. Veel te veel prikkels. Die persoon is gebaat bij een constante lijn waar een project op de houtafdeling of administratie beter bij past.’
Moeilijke jeugd
Het is vrijdagochtend, negen uur. Het zonnetje schijnt, op de weg is het rustig en er is geen zuchtje wind dat het werk van een fietskoerier bemoeilijkt. Miguel heeft een behoorlijke rit voor de boeg. Zo’n twintig kilometer naar diverse uithoeken van Den Haag. Zonder racefiets kost het zeker twee uur. Miguel flikt het kunstje in een uurtje. Na vijf minuten fietsen is Miguel al bij het eerste adres waar hij moet zijn. ‘Goedemorgen. Wilt u hier even tekenen voor ontvangst? Tot ziens.In een flits is hij weer weg.
‘Of het vermoeiend is om de hele tijd te fietsen? Welnee. Het zijn vandaag maar drie uurtjes’, zegt hij. Gedurende een half jaar werkt Miquel een dagdeel in de week bij LWP fietskoeriers. Hier doet hij wat ervaring op, ontwikkelt een werkritme en bouwt aan zijn toekomst. Wat Miquel hierna wil doen, weet hij nog niet. School heeft hij niet afgemaakt en hij stopte met de opleiding astrologie toen het hem allemaal te veel werd. Thuis liep het niet goed. Miquel vertrok uit zijn ouderlijk huis en belandde een jaar geleden in een jeugdopvangcentrum. Binnekort verhuist hij naar een kamer, waar hij eindelijk rust heeft. Bij de opvang vindt hij die niet. Naast zijn werk als fietskoerier gaat Miquel soms fitnessen en werkt hij twee dagdelen bij de fietswerkplaats. Dat is het ‘Kijk, het leven is gewoon niet gemakkelijk‘, legt Miquel uit. ‘Het zit vol verrassingen. Weet ik veel wat ik later doe. Daar denk ik nog niet bij na. Ik leef van dag tot dag. Ik zie het allemaal wel. Ik ben als fietskoerier in elk geval redelijk bezig.’
Bedrijfsmatig
Op kantoor stelt Dijkhuizen de routes voor de andere fietskoeriers vast en belt hij klanten om te controleren of de bezorging goed is gegaan. Als projectbegeleider stuurt hij dagelijks vier deelnemers aan. ‘We werken heel bedrijfsmatig. Om kwart voor negen beginnen we, geen minuut later’, zegt hij. Moeilijk vindt hij het aansturen niet. ‘Het loopt zoals het loopt. Om de deelnemers beter te kunnen peilen ben ik bezig met een agogische opleiding. Dat helpt om deelnemers beter te begrijpen en begeleiden. Als ze hier komen rijd ik de eerste rit met ze mee. Wat er dan loskomt! Zo begrijp je de problemen en krijg je begrip voor hun situatie’,zegt hij.Óf dat juist een valkuil is? Ik besef dat ik deze mensen niet beter kan maken. Absoluut niet. Maar ik ben mij ervan bewust dat ik mezelf daarin moet beschermen. Als ik daarmee worstel of zie dat ik ze een voorkeursbehandeling geef omdat ik hun persoonlijke situatie goed ken, trek ik aan de bel bij de trajectbegeleider.’
Elke projectbegeleider heeft een agogische en technische achtergrond. Van Helvoort zegt: ‘Dat maakt alles makkelijker voor de deelnemer en de begeleider zelf. Misschien omdat mensen zich hier echt op hun gemak en gewaardeerd voelen. Van agressie is dan ook nauwelijks sprake. Toch is dit project voor enkelen te hoog gegrepen. Sommigen hebben al vaker een activeringsproject gevolgd. Keer op keer die teleurstelling. Keer op keer die afwijzing. Het maakte de kans op terugval in de criminaliteit, een verslaving, psychose of depressie groter. Als dat het geval is, kijken we of er op een andere afdeling nog plek is en doen ze een stap terug. Of dat nou een tegenvaller is of een opluchting ligt aan de persoon zelf. Belangrijk is dat ze zich vastpinnen op hun eigen ontwikkeling. Waar Staan ze nu? Het verleden is het verleden, zeggen we tegen ze. Pak hier je kans. Haalbare doelen stellen en hameren op wat wel lukt helpen bij het oogsten van succes.’
Toch zijn er ook uitvallers. ’Een percentage valt terug in verslaving en dergelijke’, zegt Van Helvoort. ‘Dat is inherent aan de doelgroep. Problemen die zich tijdens het traject voordoen zijn de boosdoener. Vaak zijn dat buitenstaande factoren. Jammer, want hier binnen kan het zo goed gaan. Daarom staat de deur altijd open voor uitvaller.’
Tussen de deelnemer, projectcoördinator en trajectbegeleider wordt veel gecommuniceerd. Eenmaal in de drie weken reflecteren ze op de prestaties van de deelnemer. De trajectdoelen worden erbij gepakt en de deelnemer wordt een spiegel voorgehouden.
Succes
Een uitstromer bij LWP Fietskoeriers is er nog niet, het project is dan ook in maart gestart. Wel is er een deelnemer die waarschijnlijk een gesubsidieerde baan als assistent krijgt binnen Schroeder. Bij LWP Den Haag nemen zo’n 400 mensen per jaar deel aan een activeringstraject. 60 Procent daarvan raakt na het volgen van een traject weer gemotiveerd, vindt werkritme en gaat op zoek naar een betaalde baan. Binnen Schroever zijn er circa 2.000 passanten die jaarlijks deelnemen aan een activeringstraject. Dit is exclusief de mensen met taakstraf die via de reclassering binnenkomen. Wanneer deelnemers hun traject hebben afgerond is het tijd voor de sollicitatieprocedure. Een stap naar regulier werk is vaak te groot. /daarom worden ze begeleid door jobcoaches. Die kennen de doelgroep en weten dat sommigen aan de hand meegenomen moeten worden. Toch moet er voor de meesten nog een stap tussen zitten, zoals vrijwilligerswerk of werk op een andere afdeling van Schroeder, bijvoorbeeld bij een Kringloopwinkel. ‘De veiligheid en geborgenheid binnen LWP moeten veel deelnemers eerst van zicht afschudden’, zegt Van Helvoort.
Met ongeveer 240 uitstromen per jaar mag LWP zich succesvol noemen. Dijkhuizen: ‘Slagen of niet. Een depressieve deelnemer die een glimlach op zijn gezicht tovert, beschouw ik al als een succes.’